Rola nienasyconych kwasów tłuszczowych w diecie

 

Niezbędne kwasy tłuszczowe istnieją w membranach komórkowych w każdej komórce. Mózg dziecka w 20% składa się z tych kwasów. Mleko matki jest bardzo bogate w tego typu kwasy, nie zawierają ich sztuczne mieszanki. Dwie główne kategorie kwasów to omega-3 i omega-6. Omega-3 mają krótki okres przydatności do spożycia, są rzadko wykorzystywane w przemyśle spożywczym i w związku z tym ich poziom w organizmach ludzkich jest zwykle za niski. Niskie poziomy niezbędnych kwasów tłuszczowych stwierdza się przy wielu zaburzeniach psychicznych, jak również przy autyzmie (S. Vancassel et al., Plasma fatty acid levels in autistic children, Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids 2001 65:1-7. ; Bell et al. (2002) Abnormal fatty acid metabolism in autism and Asperger’s syndrome. In: Phospholipid Spectrum Disorder in Psychiatry and Neurology)

 

Dobrym źródłem kwasów tłuszczowych są ryby, jednak często zawierają one rtęć i inne toksyny, w szczególności duże ryby drapieżne. Dla dzieci bezpieczniejszy będzie tran dobrej jakości

 

Główne rodzaje kwasów omega-3 to EPA i DHA. Zalecane przez Autism Research Institute dawki tych kwasów to:

- 20-60 mg/kg kwasów omega-3 (u młodszych dzieci – bogatszych w DHA, u starszych – w EPA)

- ¼ tej ilości kwasów omega-6

 

Dobrym źródłem kwasów omega-3 jest również olej lniany, ale większość dzieci lepiej reaguje na rybi. Dobrym źródłem jest olej z wątroby dorsza, który zawiera też witaminy A  i D.

 

„Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) kontroluję funkcję membran komórkowych, jak również są prekursorami cząsteczek (prostaglandyny, tromboksany, leukotrieny) regulujących funkcje układu immunologicznego, krzepnięcia krwi i innych układów. Nadmiar jednego NNKT w porównaniu z innymi może powodować zbyt duże albo zbyt niskie: stan zapalny, reakcje układu immunologicznego itp. Ilość przyjmowanych kwasów tłuszczowych może być regulowana dietą i suplementacją.

Najbardziej powszechnym problemem jest Prag kwasów omega-3 w porównaniu do omega-6. Może być to zwykle łatwo uregulowane przyjmowaniem 1-6 łyżeczek oleju lnianego dziennie. Po takiej 3-4 tygodniowej kuracji komórki krwi osiągają równowagę, ale  zajmuje wiele lat, aby do równowagi wróciły inne tkanki ciała. Pomaga w tym przyjmowanie większych dawek oleju lnianego, oprócz dawki podtrzymującej (1-6 łyżeczek dziennie). Ta zwiększona dawka to dla organizmu dobry początek procesu doprowadzenia kwasów tłuszczowych w tkankach ciała do równowagi. Polega na przyjęciu maksymalnie dużej ilości oleju lnianego przy jednoczesnym przyjmowaniu dawki podtrzymującej. Taka dawka to 8 uncji oleju lnianego plus jedna łyżeczka na każdy funt ciała powyżej Twojej idealnej wagi. Dla osób z nadwagą są to ogromne ilości oleju lnianego i może być niemożliwe aby przyjmować tak duże ilości oleju przez kilka miesięcy. Jedna łyżeczka oleju lnianego = pół uncji oleju lnianego = 14 jednogramowych kapsułek tego oleju.

Niektóre osoby nie przetwarzają kwasu linolenowego zwartego w oleju lnianym na EPA i DHA. Jeżeli suchość skóry nie poprawia się, występuje wysoki stan zapalny jak również symptomy neurologiczne, przyjmowanie innego rodzaju kwasu tłuszczowego doprowadzi do ustalenia, co jest tak naprawdę problemem. Jeżeli jest nim mnie przetwarzanie kwasu linolenowego zawartego w oleju lnianym na EPA i DHA, należy przyjmować duże ilości oleju z ryb (co zwykle ekonomicznie nie jest praktyczne), spożywać duże ilości makreli i łososia albo stosować podobne środki w celu aktywacji enzymów konwertujących. Jest to szeroko dyskutowane w pracach naukowych i na stronach internetowych.

Kiedy przyjmowany jest olej lniany, powinno się pić również 1-4 gramów oleju z ogórecznika, aby utrzymać równowagę kwasów omega-6 zawierających kwas gamma-linolenowy. Olej z ogórecznika jest najbardziej ekonomicznym źródłem tych kwasów.

Mięso, nabiał i owoce morza to główne źródło kwasu arachidonowego, zwiększającego stan zapalny, którego poziom można obniżyć wykluczając je z diety. Aby natychmiastowo obniżyć pozom stanu zapalnego w organizmie, należy ww. produkty całkowicie wykluczyć z diety przez miesiąc i przyjmować 10-30 gramów oleju z ryb podczas, gdy pochodzący z oleju lnianego kwas linolenowy będzie w tym czasie działał na krew i pozostałe tkanki. Inne działania antyalergiczne albo przeciwzapalne mogą być wprowadzane jednocześnie.

Acetylocholina zwiększa uwalnianie kwasu arachidonowego. Tiamina łagodnie antagonizuje receptory acetylocholiny. Niektóre z antydepresantów jak doxepin też mają charakter antycholinergiczny. Osoby z licznymi nadwrażliwościami na substancje chemiczne s zwykle wyjątkowo wrażliwe na acetylocholinę.

Kwas arachidonowy jest wytwarzany z kwasu linoleinowego (nie linolenowego) pochodzącego z diety. Pochodzi on z orzechów i licznych olejów roślinnych zawierających kwasy wielonienasycone.  Generalna zasada jest taka, że oleje z nasion zawierają omega-6 a oleje z traw – omega-3.

W przewodach pokarmowych bydła i owiec znajdują się mikroorganizmy, które uwodorniają kwasy tłuszczowe, przyjmowane przez te zwierzęta ze spożywanymi roślinami. Dlatego wołowina, jagnięcina i baranina zawierają tłuszcze wysoko nasycone, w większości w formie kwasu arachidonowego. Świnie i ptaki nie mają tak zbudowanego układu pokarmowego, więc w ich tłuszczach znajduje się więcej kwasów nienasyconych. Oznacza to również, że tłuszcz drobiowy, w szczególności smalec, może w trakcie podgrzewania wytwarzać peroksydy tłuszczowe, a ich spożycie powoduje chwilową aktywację układu immunologicznego, co dzieje się rzadziej przy spożywaniu masła albo tłuszczu z owcy. Wyjątkowy smak, który uzyskujemy smażąc na smalcu, zawdzięczamy właśnie peroksydom tłuszczowym i innym produktom pochodzącym z degradacji kwasów nienasyconych.

Jeżeli chcesz coś usmażyć, albo bardzo długo gotować, najlepiej stosować masło albo tłuszcz wołowy. Jeżeli chcesz w inny sposób zpożyć tłuszcz zwierzęcy, lepszą równowagę kwasów nienasyconych znajdziesz w tłuszczu drobiowym czy smalcu niż w tłuszczu wołowym, jagnięcym czy maśle. Czegokolwiek byś nie użył, na pewno będzie lepsze niż smażenie w oleju wielonasyconym.

Przyjmowanie oleju z ogórecznika (zawierającego kwas gamma-linolenowy i kwasy omega-6) zwiększa na okres kilku godzin produkcję prostaglandyny E1. To zwiększa też objętość moczu i może powodować uczucie ciepła i poczucie pewnego rodzaju wyobcowania. Można temu zapobiec, przyjmując razem z tym olejem ½-1 tabletki aspiryny.

Ostateczny produkt metabolizmu kwasu tłuszczowego omega-3, kwas dokozaheksaenowy (DHA) jest niezbędny dla budowy membran komórek mózgu i układu nerwowego. Długoterminowe przyjmowanie oleju lnianego powoli naprawia te membrany i poprawia funkcje neurologiczne.

Twój metabolizm wytwarza różne kwasy tłuszczowe z kwasów linoleinowego i linolenowego spożywanych w pożywieniu. Jeżeli masz wysoki poziom insuliny – np. poprzez spożywanie dużych ilości węglowodanów ale nie przyjmujesz chromu, będziesz wytwarzał mniej EPA – kwas tłuszczowy, który chroni przed krzepliwością krwi, zawałami i zmniejsza ciśnienie krwi i nadmierny stan zapalny. Jeśli masz podwyższony kortyzol, wytwarzasz więcej kwasu arachidonowego – tego kwasu, który powoduje zmniejszenie stanu zapalnego.”

 

dr Andrew Hall Cutler, „Amalgam Illness”

 

5. Suplementacja

Lista suplementów stosowanych przy interwencjach medycznych u dzieci z autyzmem

 5-HTP (5 Hydroksytryptofan) to aminokwas, który jest prekursorem w produkcji serotoniny – zwykle obniżonej u dzieci a autyzmem. Pomaga przy zaburzeniach snu i zmianach nastroju. Dr William Shaw zaleca podawanie go wraz z witaminą B3 w formie niacinamide. Sugerowana dawka – 50 mg dziennie w kilku dawkach.

Adrenal Cortex  pomaga przy obniżonej funkcji nadnerczy. Nadnercza można wspierać dodatkowo poprzez podawanie lukrecji, żeńszenia, ziół adaptogennych, chromu, witaminy B5, witaminy C i E, magnezu.

Węgiel aktywowany, Enterosgel – pomocne podczas die-off przy eliminacji grzybów

Kwas alfa-liponowy – to środek chelatujący metale ciężkie i silny antyoksydant. Upewnij się, że nie zawiera go żadna z multiwitamin, które podajesz dziecku. Można go podawać wyłącznie według specjalnego protokołu w ramach chelatacji.

DMSA to środek chelatujący metale ciężkie Można go podawać wyłącznie według specjalnego protokołu w ramach chelatacji.

Biotyna (witamina B7) nie powoduje w nadmiarze efektu toksycznego. Jest wykorzystywana przy leczeniu grzybicy, gdyż powstrzymuje drożdżaki przed transformacją w grzyby. Jej źródłem są korzystne bakterie w jelitach, a zwykle dzieci z autyzmem mają za mało tych bakterii i w efekcie występuje u nich niedobór biotyny.

Colostrum – jest to wyciąg z siary zwykle pochodzenia krowiego, który ma zwiększać odporność, walczyć z patogenami zasiedlającymi organizm, odbudowywać śluzówkę jelita, regenerować uszkodzone tkanki, równoważyć poziom cukru.

Wapń  - jest istotny, gdy dziecko jest na diecie bezkazeinowej o podczas chelatacji ołowiu. Wapń podaje się z pożywieniem, najlepiej w formie cytrynianu (calcium citrate) czy glukonianiu (calcium gluconate). Dobrze go podawać łącznie z magnezem, gdyż magnez reguluje prawidłowy transport wapnia do tkanek jak kości. Dzienna dawka dla dzieci w wieku 4-8 lat to 800 mg, dla dzieci w wieku 1-3 lat – 500 mg, dla dzieci powyzej 8 roku życia – 1300 mg.

L-karnityna, jest to aminokwas, który często u autystów jest w niedoborze, pomaga na obniżone napięcie mięśniowe i zaburzenia w produkcji energii w komórkach.

L-karnozyna pomaga przy drgawkach. U pozostałych dzieci, u których nie odnotowano drgawek, nie jest polecana, może wywoływać obniżenie nastroju.

Cholina – jej brak powoduje problemy z wątrobą, ale ma też pozytywny wpływ na funkcje mózgu, w szczególności w formie fosfatidylcholiny albo lecytyny.

Chrom to pierwiastek śladowy, który reguluje poziom cukru we krwi. Jest to problem u wielu dzieci z autyzmem, a wahania cukru we krwi mogą powodować napady złości czy histerie bez powodu.

Miedź, często jest podwyższona u dzieci z autyzmem, co ma związek z niskim poziomem cynku.  Rzadko występuje jej obniżenie gdyż łatwiej się wchłania u duzej czesci autystow. Miedź jest istotna dla wielu reakcji w organizmie, w tym dla produkcji neuroprzekaźników. Niestety może być, podobne jak żelazo, rownież prooksydantem (nasilać stres oksydacyjny ktory już jest duży w autyzmie), dlatego jej suplementacja jest zwykle niewskazana.

Długotrwała suplementacja cynkiem może obniżać poziom miedzi.

CoQ10 (koenzym Q10) podawany jest w przypadku zaburzeń mitochondrialnych. W diecie jest niemal niedostępny. Należy podawać go rano, najlepiej razem z witaminą C lub E. Dzienna dawka waha się od 30 do 200 mg.

Enzymy trawienne - często są wytwarzane przez dzieci z autyzmem w niewystarczającym stopniu. Należy podawać je z posiłkiem. Oznakami niedoboru enzymów są wzdęcia, problemy z wypróżnianiem się, niestrawione resztki pokarmów w kale.

Ostropest plamisty – chroni miąższ wątroby, ma działanie przeciwutleniające. Zalecany w trzech dawkach dziennie po 20-80 mg. Nie jest szkodliwy nawet w dużych ilościach. W razie problemów z wątrobą przydatny jest również karczoch.

DMG, dimetylglicyna to aminokwas, który u niektórych dzieci poprawia komunikację i wytrzymałość. Może powodować hiperaktywność – wówczas warto wypróbować TMG (trimetylglicynę) – posiada więcej grup metylacyjnych. Podaje się ten preparat rano. W przypadku częstych u autystów problemów z metylacją, DMG jest szczególnie korzystne bo poprawia działanie cyklu metylacyjnego i wzmaga funkcje detoksykujące organizmu. Dla dziecka o wadze 22 kg sugerowana dawka DMG to 125-375 mg, 33 kg – 190-560 mg.

Sól Epsom (sól gorzka, siarczan magnezu) – stosowana przezskórnie (np w formie kapieli), zawiera jony magnezu i niezbedne dla autystów siarczany. Natychmiastowo ma działanie uspokajające , stosowane regularnie ma uzupełniac magnez w organizmie ktory ciągle jest zużywany u autystów .

Niezbędne kwasy tłuszczowe są bardzo istotne dla licznych funkcji organizmu, w tym rozwoju i funkcjonowaniu mózgu. Dzieci z autyzmem mają generalnie niedobór kwasów omega 3, wśród nich DHA ma główny wpływ na funkcję mózgu. W przeciętnej diecie stosunek omega6 do omega 3 jest jak 10 do 1, powinien być 2 do 1.

Siemię lniane to źródłe omega-3 i błonnika spożywczego. Należy spożywać siemię świeżo mielone. Doskonale działa na zatwardzenia, acz niektórzy rodzice donoszą że moze mieć działanie drażniące na śluzowke jelit.

Kwas foliowy – jeśli dziecko jest po nim agresywne, podaj kwas folinowy (L-5-methyl tetrahydrofolate) – najlepiej absorbowany rodzaj tego kwasu.

GABA (Gamma-aminobutyric acid) to główny neuroprzekaźnik w mózgu i podawanie go pomaga na zaburzenia zachowania, komunikacji, kontaktu wzrokowego. Nie jest polecany u dzieci z wysoką dopaminą.

Czosnek używany jest jako środek przeciwgrzybiczny. Zawiera dużo siarki i powinien być unikany przez osoby nie tolerujące siarki.

  • Glutation (GSH) to przeciwutleniacz, wytwarzany przez organizm w celu detoksykacji. Jego suplementacja nie jest polecana u osób zatrutych metalami ciężkimi, głównie rtęcią.

Inozytol – dawka maksymalna 1000 mg dziennie. Pomaga w dysfunkcjach układu odpornościowego, działa jako antydepresant, redukuje zachowania kompulsywno-obsesyjne.

Glutamina – dawka dzienna 1-4g, poprawia stan jelit i układ odpornościowy. Nie zalecana u osób z podwyższonym poziomem glutaminianu, którego nadmiar jest szkodliwy dla mózgu.

Żelazo nie powinno być suplementowane, chyba że występuje jego znaczny niedobór.

Lit używany w leczeniu chorób psychicznych, pomaga na wyrównanie nastroju, Podawany w bardzo małych dawkach.

Magnez to niezbędny pierwiastek, a jego suplementacja jest wymagana. Może poprawić nastrój, apetyt, napięcie mięśniowe, sen. Zmniejsza tiki i nietolerancję fenoli. Nadmiar spowoduje rozwolnienie. Można przyjmować go przeskórnie poprzez kąpiele w solach magnezu, ale w ten sposób wchłonie się niewielka jego ilość.

Melatonina - to przeciwutleniacz, niezbędny dla prawidłowej funkcji mózgu. Dzieci z autyzmem nie wytwarzają go często we właściwej ilości. Pomaga w zasypianiu. Dawka 1 mg dziennie, na pół godziny przed snem.

Molibden to pierwiastek śladowy obniżający poziom miedzi.

NAC (N-Acetylcysteine) to antyoksydant, którego nie powinni przyjmować pacjenci z wysokim poziomem cysteiny w osoczu. Może pogorszyć stan organizmu przy rozroście grzybów.

NAG (N-acetyl glucosamine) leczy jelito popzrez odbudowę śluzówki.

Niacyna (witamina B3) w wysokich dawkach powoduje wysypki. Bierze udział w wielu przemianach enzymatycznych

Kwas pantotenowy (witamina B5) pomaga na problemy z nadnerczami i alergie. Nie jest toksyczna, w dużych dawkach powoduje rozwolnienie.

Fosfatidylcholina pomaga na wątrobę, funkcje mózgu i trawienie. Produkowana jest z soi lub jajek. Jest aktywnym składnikiem lecytyny. Sugerowana dawka 1500-9000 mg dziennie.

Fosfatidylserina poprawia koncentrację i nastrój, redukuje “mgłę umysłową”. Sugerowana dawka 100-200 mg dziennie.

Pycnogenol/ekstrakt ze skórek lub nasion winogron – to bardzo silne antyoksydanty.

Probiotyki to suplementy zawierające korzystne bakterie i podawane w celu zasiedlenia nimi przewodu pokarmowego. Jest ogromna różnorodność probiotyków, dobrze jest rotować je w krótkich odstępach czasu.

Selen to pierwiastek śladowy. Polecany w formie drożdży selenowych albo selenometioniny. Wspiera transport cynku do komórek. Większość dzieci z ASD ma niedobór selenu. W szczególności dotyka on osób zatrutych rtęcią.

Tauryna jest niezbędna do produkcji żółci w wątrobie. Pomaga na zaburzenia snu

Witamina A pomaga na wiele różnych sposobów przy problemach ze wzrokiem, leczy cieknące jelito, a protokół podawania witaminy A w wysokich dawkach jest korzystny dla dzieci, o których po szczepieniu MMR wystąpiła retencja wirusa odry. Wzmacnia układ odpornościowy. Wiele osób podaje olej z wątroby dorsza jako źródło tej witaminy. W dużych dawkach jest szkodliwa – przy pojawieniu się mdłości, bólu głowy, wysypek w okolicach szyi należy przerwać podawanie.

Witamina B to grupa wielu witamin:

Witamina B1 – tiamina – bierze udział w wielu procesach metabolicznych, zwykle jej niedobór występuje przy zatruciu ołowiem i zakażeniu clostridią.

Witamina B2 – ryboflawina – niedobór występuje przy mutacji genu MTHFR

Witamina B6 – pirydoksyna – jej metylowana forma to P5P. Najlepiej podawać ją z magnezem i cynkiem. W wielu badaniach wykazano, że u około 50% dzieci z autyzmem duże dawki witaminy B6 przynoszą doskonałe rezultaty w zakresie mowy, kontaktu wzrokowego, zainteresowania otoczeniem. Dawka maksymalna to 17 mg/kg B6 albo 3 mg/kg P5P (formy metylowanej). Nawet wysokie dawki są bezpieczne. Efekty pojawiają się zwykle w ciągu 6-8 tygodni. Najlepiej podawać łącznie z magnezem.

Witamina B-12 – kobalamina – rtęć zaburza procesy wytwarzania jej w organizmie, u dzieci z autyzmem stosuje się często zastrzyki z MB12 (metylkobalaminą), które są dostępne na receptę. Rodzice często podają najpierw MB12 w formie doustnej albo wcierek, jest jednak ona dużo gorzej absorbowana. Witamina B12 ma ogromną rolę w cyklu metylacyjnym. Najdokładniejszym testem na ewentualny niedobór witaminy B12 to badanie poziomu kwasu metylmalonowego w moczu lub krwi.

Witamina C to silny przeciwutleniacz, wspomaga układ odpornościowy. Większość dzieci z autyzmem ma jej zbyt mało. Sugerowana dawka początkowa to 5-10 mg/kg dziennie w kilku dawkach i należy ją zwiększać do ok. 50 mg/kg dziennie (zależnie od indywidualnej tolerancji, pojawienie się rozwolnienia to znak, że witaminy C jest za dużo).

Witamina D ito witamina rozpuszczalna w tłuszczach. U dzieci z autyzmem występują często jej duże niedobory.

Witamina E to rownież przeciwutleniacz, rozpuszczalny w tłuszczach. Najlepiej przyswajalna w formie mieszanki kilku tokoferoli. Większość dostępnej na rynku witaminy E sporządzana jest z soi i może to stanowić problem dla alergików.

Witamina K odgrywa rolę w gospodarce wapniem.

Cynk, jest istotny dla funkcji mózgu, nadnerczy, układu pokarmowego i odpornościowego. Obniża poziom miedzi w organizmie. Najlepiej podawać go poza posiłkami, często w małych dawkach. Niedobór cynku może objawiać się we wkładaniu do buzi różnych przedmiotow i brakiem apetytu. Początkowa dawka to 1-2 mg/kg dziennie, maksymalna to 50 mg dziennie. Wobec osób poddanych chelatacji wielu lekarzy (dr A. Cutler, dr B. Jepson i inni) stosują dawkę równą wadze osoby w kg + 20 mg cynku. Co kilka miesięcy warto jest badać poziom cynku we krwi. Nadmiar cynku wypłukuje miedź, więc warto kontrolować poziom również tego minerału.

 L. Theanine  – ma działanie uspokajające, zawierają go liście herbaty i odpowiada za wyjątkowy smak zielonej herbaty. Zwiększa poziomy dopaminy i GABA.

Winpocetyna  (Vinpocetine) poprawia funkcje mózgu, pamięć krótkoterminową, zwiększa dopływ krwi do mózgu oraz pozwala czerwonym krwinkom lepiej transportować tlen.

Lukrecja – jest to zioło, które zwiększa energię i zdolności radzenia sobie organizmu ze stresem. Ma działanie przeciwzapalne. Zwiększa poziom kortyzolu i pośrednio wspiera nandercza. Wspomaga leczenie ran.

 Ashwaganda – zwiększa poziom energii, wspomaga pracę nadnerczy, jest ziołem z grupy adaptogenów – reguluje poziom kortyzolu.

 Żeńszeń  – pomaga na nadnercza, zwiększa poziom energii, pomaga w zaburzeniach snu, stymuluje odporność przeciw wirusom i bakteriom, zwiększa absorpcję witamin z grupy B, normalizuje ciśnienie krwi. Częściowo wspomaga nandercza.

Quercetin – zapobiega wydzielaniu się histamin i kontroluje reakcje układu odpornościowego, zwiększa poziom dopaminy

Dziurawiec – zapobiega rozpadowi serotoniny, poprawia nastrój i koncentrację

Tłuszcze i oleje

Olej kokosowy. Kwas laurowy zawarty w oleju kokosowym w jelitach konwertuje się do monolauryny. Ma działanie przeciwgrzybiczne i przeciwwirusowe. Zacznij od łyżeczki tego oleju, najlepiej podawanego z pożywieniem wysokobłonnikowym.

Olej lniany. Olej lniany tolerowany jest dobrze przez dzieci, które nie mają drgawek czy migren. Jest niezbędny do bilansowania kwasu linoleinowego, który jest obecny w oleju kukurydzianym, słonecznikowym i sojowym.

Olej z wiesiołka. Zwykle u osób z autyzmem potrzebna jest jego niewielka ilość, a osoby zdrowe nie potrzebują tego suplementu, gdyż ich enzymy desaturazy działają dobrze. Zwykle u autystów enzym delta-6 desaturaza nie funkcjonuje prawidłowo, na co ma wpływ zły stan tarczycy i infekcje wirusowe. Niektóre oleje, np. olej z wiesiołka ale też i witaminy (A, E, B6, B3, B12 i biotyna) wspierają działanie tego enzymu.

Olej rybi. Jest cennym źródłem witamin A,D,E i K, które redukują stan zapalny. Nie zawsze jest dobrze tolerowany. Najlepszy jest olej z wątroby rybiej.

Masło. W maśle klaryfikowanym jest bardzo mało kazeiny i ma działanie kojące dla przewodu pokarmowego.

3. Ogólny przegląd interwencji medycznych

Każde dziecko jest inne i wymaga odrębnego podejścia. Ponad 20 lat praktyki w leczeniu autyzmu w Stanach Zjednoczonych – badania lekarzy i naukowców zrzeszonych w takich instytutach jak Autism Research Institute czy Autism Society of America  - uzasadniają twierdzenie, iż niektóre z interwencji medycznych dotyczą dużej liczby dzieci z autyzmem. Dlatego powinno się przynajmniej wypróbować niektóre z nich, gdyż pomogły one polepszyć w znacznym stopniu stan zdrowia wielu dzieci.

Autism Research Institute promuje pogląd, zgodnie z którym należy leczyć współistniejące przyczyny zaburzeń autystycznych. Proponowane interwencje są oceniane przez rodziców stosujących je wobec swoich dzieci i wyniki zbierane przez Autism Research Institute publikowane są na ich stronach. Należy przy tym zaznaczyć, iż żaden z lekarzy czy naukowców zajmujących się tematem autyzmu nie neguje potrzeby stosowania terapii u osób z autyzmem, która jednak jest komplementarna wobec leczenia ukierunkowanego na wyeliminowanie przyczyn zaburzeń autystycznych.

Wiele dzieci z autyzmem dotyczą te same problemy zdrowotne – z układem pokarmowym, metylacją, układem odpornościowym, przewlekłymi infekcjami wirusowymi, bakteryjnymi czy grzybicznymi). Te problemy w dużej mierze są przyczyną objawów autystycznych. Można te problemy eliminować interwencjami medycznymi.

W Polsce pogląd taki nie znajduje jak na razie powszechnego uznania u lekarzy i niewielu z nich podejmuje się leczenia autyzmu; nie znaczy to jednak, iż takie działania nie mają miejsca w innych krajach, w szczególności Stanach Zjednoczonych, gdzie pewien zakres interwencji medycznych staje się już standardem jeśli chodzi o leczenie osób z autyzmem. Zawsze jednak podkreśla się dużą rolę rodzica w tym procesie. Liderzy ogólnoamerykańskiej organizacji wspierającej rodziców w leczeniu ich dzieci z autyzmem – „Generation Rescue” – ukuli nawet termin „warrior mothers” określający matki (choć coraz więcej ojców czynnie włącza się w leczenie swoich dzieci), które bez wytchnienia poszerzają własną wiedzę i umiejętności, wczytują się w nieraz skomplikowane artykuły medyczne, starają się zrozumieć co dzieje się w organizmach ich dzieci i nie akceptują prostego wyjaśnienia, że „to już taka budowa mózgu” i „nic się nie da zrobić oprócz terapii”. Postawa taka w świecie zachodnim nie jest niczym niezwykłym, w naszym kraju jest niestety rzadka.

W dużym skrócie – oto subiektywny, na bazie doświadczeń moich i setek rodziców, z którymi miałam okazję wymienic doświadczenia – przegląd proponowanych kroków po uzyskaniu diagnozy, który nie stanowi porady lekarskiej, a raczej pole do przemyśleń i inspiracji oraz rozważenia wdrożenia niektórych z tych interwencji – po konsultacji z rozsądnym i znającym się na rzeczy lekarzem:

 1. Wykonaj możliwą do wykonania w ramach NFZ diagnostykę w kierunku chorób metabolicznych, neurologicznych (badanie EEG w fazie zasypiania i snu głębokiego oraz rezonans mózgu w razie wskazań) i genetycznych; zbadaj słuch dziecka; zbadaj krew (morfologia z rozmazem, próby wątrobowe, hormony tarczycowe, kortyzol i DHEAS) i kał pod kątem pasożytów i grzybów oraz bakterii (nawet wynik negatywny nie wyklucza całkowicie istnienia w jelitach tych patogenów i warto wypróbować przynajmniej dietę przeciwgrzybiczną aby sprawdzić, czy jest poprawa)

2. Jeżeli masz możliwość – wykonaj diagnostykę ponadstandardową, która jednak dostarczy Ci wielu cennych informacji. Testy polecane przez amerykańskich lekarzy DAN to:

  1. badanie zawartości pierwiastków we włosie
  2. badanie poziomu aminokwasów w moczu
  3. badanie poziomu kwasów organicznych w moczu
  4. badanie poziomu witaminy D-25OH
  5. badanie poziomu cynku i miedzy we krwi
  6. całkowite kompleksowe badanie kału
  7. badanie ASO
  8. badanie poziomu peptydów w moczu
  9. panel metylacyjny
  10. badanie w kierunku wirusów
  11. badanie porfiryn w moczu
  12. badanie w kierunku pyrolurii
  13. badanie przepuszczalności jelita
  14. badanie nietolerancji pokarmowych

3.    Zmiana diety dziecka

Ludzie potrzebują pewnej ilości niezbędnych składników odżywczych aby prawidłowo rozwijać się i funkcjonować. Pożywienie musi być dobrze trawione i wchłaniane. Z obserwacji wynika, że rzadko dzieci z autyzmem mają właściwą dietę, dobrze zbilansowaną i bogatą w składniki odżywcze. Zwykle jedzą wybiórczo albo niewiele, w ich diecie często przeważają mało wartościowe produkty z dużą zawartością cukru i szkodliwych tłuszczy trans. Do tego wielu dzieci z autyzmem dotyczą alergie i nietolerancje pokarmowe, prowadzące do niewłaściwego trawienia składników odżywczych, które organizm rozpoznaje jako obcy organizm i aktywuje układ odpornościowy powodując reakcję alergiczną.

Wszystkie informacje na ten temat zgromadziliśmy tutaj. Możliwe do wypróbowania diety znajdują się tutaj. Zwykle interwencje biomedyczne zaczyna się od wprowadzenia diety bezglutenowej i bezkazeinowej – tutaj znajdziesz praktyczne porady i ogólne uwagi na temat wprowadzania tej diety.

4. Chelatacja

O potrzebie chelatacji czytaj tutaj. O bezpiecznym sposobie chelatacji – czytaj tutaj.

5.    Suplementacja

 Brak witamin i minerałów, niezbędnych dla funkcjonowania organizmu, może prowadzić do przewlekłych chorób i zaburzeń rozwojowych. Dostępne są one w pewnym zakresie w pożywieniu, jednak typowa polska dieta nie jest szczególnie bogata w witaminy i minerały, a w szczególności dotyczy to dzieci z autyzmem.

Suplementację najlepiej jest wprowadzać na podstawie wyników badań, jednak najbardziej miarodajne – poziom poszczególnych pierwiastków w czerwonej krwince – nie jest łatwo dostępne w Polsce. Z badań Autism Research Institute wynika sugerowana dawka – rekomendowane jest przy tym rozpoczęcie od bardzo niskich dawek (1/10 sugerowanej) i stopniowe zwiększanie w ciągu paru tygodni. Należy uważać na preparaty multiwitaminowe – jeżeli je wprowadzimy i nastąpi pogorszenie/polepszenie – nie będzie wiadomo, od której konkretnie witaminy nastąpiła dana reakcja.

 

Witamina Proponowana dawka dla dziecka o wadze 30 kg Rekomendowane Dzienne Zapotrzebowanie (4-8 lat)
Witamina A 3000 IU 400 mcg (1333 IU)
Witamina C 1000 mg 25 mg
Witamina D 150 IU 5 mcg (200 IU)
Witamina E 200 IU 7 mg (10.5 IU)
Witamina K 0 55 mg
B1 30 mg 0.6 mg
B2 20mg 0.6 mg
B3 15 mg niacin20 mg niacinamide 8 mg
B5 25 mg 3 mg
B6 40 mg* 0.6
B12 800 mcg 1.2 mcg
Kwas foliowy 400 mcg 200 mcg
Biotyna 300 mcg 12 mcg
Cholina 250 mg 250 mg
Inozytol 100 mg n/a
MINERAŁY
Wapń 50 mg 800 mg
Chrom 70 mcg 15 mcg
Miedź 0 440 mcg
Jodyna 100 mcg 90 mcg
Żelazo ** 0 10 mg
Lit 500 mcg n/a
Magnez 150 mg 130 mg
Mangan 10 mg 1.5 mg
Molibden 125 mcg 22 mcg
Fosfor 0 500 mg
Potas 50 mg 1500 mg
Selen 85 mcg 30 mcg
Cynk 10-30 mg*** 5 mg

* Niektóre dzieci doskonale tolerują nawet wyższe dawki witaminy B6

** Żelazo powinno byc podawane tylko, gdy poziom ferrytyny we krwi jest niski

*** Niektóre dzieci dobrze tolerują nawet wyższe dawki cynku.

(Na podstawie „Summary of Biomedical Treatments for Autism”, James B. Adams, Ph.D., ARI Publication 40/kwiecień 2007)

 

Większość witamin rozpuszczalnych jest w wodzie i ich nadmiar będzie wydalany z moczem. Niektóre – A,D,E,K są rozpuszczalne w tłuszczach i ich nadmiar będzie odkładał się w organizmie. Wysokie dawki minerałów powinny być konsultowane z lekarzem.

Autism Research Institute przeprowadził badania suplementacji magnezem i witaminą B6 w wysokich dawkach (przynajmniej 6 mg/kg masy ciała). Stwierdzono, ze taka suplementacja przynosi wiele korzyści u ok. 45-50% dzieci. Witamina B6 bierze udział w ponad 100 reakcjach enzymatycznych, w tym w produkcji neuroprzekaźników i glutationu.  

O innych suplementach czytaj tutaj.

Praktyczne porady przy suplementacji znajdziesz tutaj.

 a.     Leczenie układu pokarmowego

 - Leki i dieta przeciwgrzybiczna

Dieta przeciwgrzybiczna polega na wyeliminowaniu cukru i prostych węglowodanów oraz drożdży. Do tego warto włączyć – w przypadku uzasadnionego podejrzenia istnienia przerostu grzyba – leki przeciwgrzybiczne. Do najczęściej stosowanych środków antygrzybicznych, dostępnych bez recepty należą: pau d’arco, propolis, gorzknik kanadyjski, echinacea, czosnek, kwas kaprylowy, ekstrakt z pestek grejpfruta, olejek oregano, uva ursi, Lauricidin®, olej kokosowy, saccharomyces boulardii albo enzymy takie jak Candex® czy Candidase®. Biotyna nie jest środkiem wybijającym grzyby, ale jej brak pozwala na przejście drożdżaków w formę grzybów, w której są one trudniejsze do usunięcia. Głównym źródłem biotyny są „dobre” bakterie, więc warto ją suplementować. Istnieją również leki na receptę, np. Nystatyna®, Flukonazol® czy Ketokonazol® .

 - Probiotyki

 Suplementy probiotyczne to mieszanki szczepów korzystnych bakterii, w dużych ilościach (nawet do 500 mld organizmów). Docierają one do jelit i kolonizują je. Działanie probiotyków jest zawsze korzystne na układ pokarmowy, jednak u dzieci z dysbiozą jelit, stosowane dawki powinny być wyższe, minimum 100 mld organizmów dziennie.

 - Leki przeciwbakteryjne

 Do najczęściej stosowanych środków przeciwbakteryjnych należą olejek oregano, ekstrakt z liści oliwy, Culturelle®, czosnek i odpowiednie antybiotyki – które jednak należy stosować w ostateczności

 - Enzymy

 Organizm produkuje wiele enzymów trawiennych, które rozkładają duże cząsteczki pożywienia na mniejsze, wchłanialne przez organizm. Dzieci z autyzmem mają często niedobory różnych enzymów albo są one mniej aktywne. Jeden z enzymów DPP-IV jest dezaktywowany przez toksyny, głównie rtęć. Odpowiada za trawienie kazeiny i innych substancji opioidalnych. Enzymy podawane są z posiłkami.

b.     Wspieranie tarczycy i nadnerczy

 Około 5-10% osób ma problemy z tarczycą, u dzieci z autyzmem odsetek jest większy. Niska temperatura ciała i niska aktywność życiowa może być efektem niedoczynności tarczycy. W tym przypadku należy organizm suplementować jodyną.

Nadnercza można wspierać poprzez podawanie lukrecji, żeńszenia, ziół adaptogennych, chromu, witaminy B5, witaminy C i E, magnezu

c.     Niezbędne kwasy tłuszczowe

 Więcej o niezbędnych kwasach tłuszczowych tutaj.

d.     Wspieranie funkcji układu nerwowego

Niektóre suplementy poprawiające funkcje układu nerwowego to:

- fosfolipidy – podstawowy składnik komórek mózgu, suplementacja fosfolipidami (szczególnie fosfatidylcholiną) poprawia działanie acetylcholiny (neuroprzekaźnika) i poprawia pamięć

- pycnogenol – najsilniejszy znany antyoksydant, przekracza barierę krew-mózg

- melatonina – działa jako antyoksydant na mózg

- 5-HTP – podnosi poziom serotoniny w mózgu, walczy z wolnymi rodnikami

- GABA – podnosi poziom GABA, równoważąć w ten sposób poziom ekscytotoksycznego glutaminianu.

e. Wspieranie układu odpornościowego

Więcej o tej interwencji tutaj.