1. Przegląd diet najczęściej stosowanych u dzieci z autyzmem

Dieta bezglutenowa/bezkazeinowa

Zwykle jest to pierwszy krok, który podejmują rodzice dzieci autystycznych w aspekcie interwencji dietetycznych. Ankiety przeprowadzone przez Autism Research Institute pokazały, że wprowadzenie takiej diety przynosi znaczną poprawę zachowania i rozwoju aż u 65% dzieci. U podstaw tej diety leży teoria o niekorzystnym wpływie peptydów na pracę mózgu. Nadto gluten i kazeina to popularne alergeny. Można przed wprowadzeniem tej diety zbadać mocz na obecność peptydów, warto również zrobić badania w kierunku celiaklii.

Produkty zabronione:

  • pszenica (w tym orkisz), żyto, jęczmień, owies oraz produkty z nich powstałe, m. in. kuskus, pęczak, kasza jęczmienna, płatki owsiane i jęczmienne, kasza manna, mąki, makarony
  • mleko i produkty je zawierające: jogurty, kefiry, maślanki, sery wszelkiego rodzaju, budynie, ciasta, itd.

UWAGA na gotowe produkty bezglutenowe – zwykle zawierają dużo polepszaczy chemicznych, cukier, mleko w proszku i generalnie nie są polecane na diecie bezglutenowej

Produkty dozwolone:

  • kukurydza, ryż (najlepiej brązowy), gryka, sorgo, proso, tapioka, amarantus (szarłat), quinoi, mąka z orzechów (migdałów, kokosa, orzechów włoskich, kasztanów itp), maniok, makarony bezglutenowe
  • ghee – sklarowane masło

Alternatywą dla mleka może być: mleko ryżowe, migdałowe, kokosowe

Dieta przeciwgrzybiczna

Wprowadzana przy istniejącym przeroście grzybów w jelitach (uwaga – nie zawsze miarodajne są w tym zakresie badania kału. Czasami wyłącznie wprowadzenie diety i obserwowanie reakcji dziecka może być wiarygodnym testem).

Najpopularniejsze cukry to:

  • skrobia i celuloza (polisacharydy),
  • cukry proste (glukoza, fruktoza, mannoza, galaktoza),
  • dwucukry – sacharoza (cukier spożywczy), laktoza (cukier mlekowy) i maltoza.

Dwucukry i cukry proste stanowią pożywkę dla grzybów. Podobnie niekorzystnie na ich rozrost wpływają drożdże.

Produkty zabronione:

  • cukier spożywczy, glukoza, fruktoza, syrop glukozowo-fruktozowy oraz wszelkie produkty z ich zawartością (dżemy, soki itp)
  • miód
  • drożdże

UWAGA na pasty do zębów i leki (głównie syropy), w których zwykle znajduje się bardzo dużo cukru. Nawet niewielkiej ilości cukru należy unikać przy przeroście grzybów.

Wskazówki i ogólne uwagi przydatne przy wprowadzaniu diety bezglutenowej / bezkazeinowej / bezcukrowej

Przepisy na łakocie

Dieta niskosiarkowa

W książce “Amalgam Illness” A. Cutlera znajduje się stwierdzenie, iż wiele osób zatrutych rtęcią nie toleruje pewnego rodzaju pożywienia tzw. „pożywienia siarkowego”, zawierającego liczne wolne tiole. Spożywanie tego pożywienia podnosi poziom tioli we krwi, co z kolei mobilizuje rtęć i zwiększa natężenie objawów zatrucia.

A. Cutler pisze: “Standardowo najpierw czeka cię kilka godzin dobrego samopoczucia, zadowolenia, zwiększonej energii, a potem będziesz czuć się zmęczony, nastrój będzie obniżony i ta faza trwa od dnia do tygodnia. Oczywiście, jeśli spożywasz wysokosiarkowe jedzenie w każdym posiłku, problemy się nawarstwiają i nie zorientujesz się, co się dzieje.”

Objawy są dość jasne, okres, gdy nastrój i energia są obniżone zaczyna się po paru godzinach i trwa do 4-7 dni. Spożywanie tych pokarmów może ci się nawet podobać i możesz uwierzyć, że ci nie szkodzą, ale reakcja na nie mogą powodowac dużo niepotrzebnego cierpienia.

Ważne: chodzi tylko o pożywienie, które zawiera wysoki poziom grup wolnych tioli, nie o każde pożywienie zawierające jakąkolwiek pierwiastkową formę siarki. A. Cutler pisze: „W Internecie znajdziesz wiele różnych list pokarmów wysokosiarkowych. Ja mówię o tych pokarmach, które są bogate w tiole albo w cząsteczki, które metabolizują się w tiole a nie o całkowitej zawartości pierwiastka siarki w pożywieniu. Niektóre formy nie ulegają konwersji w tiole i są lepiej tolerowane niż inne. Np. mięso jest dość siarkowe, ale większość siarki jest w formie metioniny a nie w formie tioli, a zatem nie stanowi źródła tioli, co wynikałoby z analizy pierwiastkowej. Zwłaszcza jeżeli przyjmujesz TMG albo cholinę które dostarczają dostateczną ilość grup metylowych w organizmie tak że metionina nie musi w ogóle być metabolizowana.”

Podsumowanie na onibasu.com: „Poziom cysteiny w osoczu (ogolnie w populacji) może być niski, w normie lub wysoki – jest to coś innego od poziomu cystyny. Jest jasnym wskaźnikiem tego, czy ktoś może tolerować pożywienie wysokosiarkowe(tiolowe). Nie ma to również nic wspólnego z poziomem siarczanow (SO4) w osoczu albo stanu wątrobowej sulfacji. Poziom siarczanow w osoczu może być niezależnie (od kwestii cysieiny) niski, w normie bądź wysoki. Wiecej w kwestii wspomagania sulfacji.

Możliwe, że poziom cysteiny będzie się zmieniał w miarę postępów w chelatacji. Zwykle jest stabilny przez dłuższy okres czasu. Badanie cysteiny w osoczu nie jest już dostępne. Można określić jej poziom tylko przez próbę wykluczenia siarki. Pożywienia i suplementy wysokosiarkowe to takie, które zawierają grupę tiolową.

Negatywne efekty siarki u osób z wysoką cysteiną mogą trwać przez 4-7 dni po spożyciu siarki. Dlatego Cutler zaleca siedmiodniowy okres wykluczenia siarki, wówczas należy również zaprzestać chelatacji ALA. Pożywienie wysokosiarkowe może pogorszyć problemy związane z przerostem grzyba ”. (bedąc pożywnieniem dla niego – przyp. tłumacz)

A.Cutler szacuje, że “33-50% osób zatrutych rtęcią ma podwyższony poziom cysteiny w osoczu”, co oznacza że te osoby będą źle reagowały na pożywienie wysokosiarkowe, (jako że każda dodatkowa ilośc tioli będzie mobilizowała rtęć.) W zasadzie każdy, kto planuje chelatację, powinien wykonać przynajmniej raz próbę z wykluczeniem siarki aby określić swoją wrażliwość na siarkę i uniknąć cierpienia.

W taki sposób przeprowadza się próbę z wykluczeniem siarki:

Wiele z istniejących na sieci list żywności wysokosiarkowej są mylne ponieważ biorą pod uwagę jedynie calkowitą ilość pierwiastkow siarki w pożywieniu, miast wspominac zywność która zawiera tiole, albo cząsteczki które w tiole organizm konwertuje.

Wszystkie pokarmy wysokotiolowe i suplementy zawierające tiole (lista niżej) są ściśle wykluczone przez siedem dni, aby efekt ostatniego spożycia siarki miał szanse minąć. Negatywne efekty siarki maja miejsce od 4-7 dni po ich ostatnim spozyciu, co oznacza że trzeba wykluczyc wszystkie pokarmy ORAZ suplementy siarkowe przez przynajmniej tydzień zanim zorientujemy się co się dzieje.

ALA jest również na liście, więc nie można w tym czasie chelatować z użyciem ALA. Potem, po 7-10 dniach pożywienie wysokosiarkowe powinno być nagle przywrocone w sporej ilości do diety przez tydzień i należy obserwować reakcje zdrowotne przez ten okres. Jeśli poczujesz się gorzej tuż po wprowadzeniu tego pożywienia, nie musisz jeść go przez tydzień, tylko po prostu oznacza to, że lepiej będzie, gdy wyeliminujesz te pokarmy.

Nietolerancja pokarmów siarkowych u osób zatrutych rtęcią ma raczej coś wspólnego z mobilizacją rtęci spowodowaną przez zwiększony poziom cysteiny i nadmiar tioli a nie jest zwykłą nietolerancją/alergią pokarmową. Jeżeli nie tolerujesz tych pokarmów, musisz ich unikać albo spożywać w minimalnym zakresie. Pożywienie wymienione poniżej na „liście pokarmów wysokotiolowych” jest metabolizowane w taki sposób, że powoduje problemy dla osób zatrutych rtęcią i zwiększa poziom tioli. Te pożywienie zawiera grupy wolnych tioli, które wpływają na rtęć i mobilizują ją, powodując takie objawy jak zmęczenie, emocjonalne rozstrzęsienie i inne niespecyficzne symptomy.

A.Cutler mówi również: „Jeśli masz podwyższoną cysteinę a chcesz ją zamienić na glutation, przyjmuj glutaminę i glicynę w stosunku 2:1 (np. 2500mg glutaminy i 1500mg glicyny) i z reszta organizm sobie sam poradzi.”

Lista pokarmów wysokotiolowych

  • karczochy (nie francuskie)
  • szparagi
  • pieczywo zawierające serwatkę, cysteinę, jaja lub enzymy
  • tofu
  • kiełki fasoli
  • fasole różnego rodzaju
  • brokuły
  • brukselka
  • kapusta
  • karob (mączka chleba świętojańskiego)
  • kalafior
  • sery wszelkiego rodzaju
  • szczypiorek
  • czekolada
  • kawa
  • śmietanka
  • jarmuż
  • produkty mleczne
  • jaja
  • czosnek
  • fasolka szparagowa
  • chrzan
  • por
  • soczewica wszelkiego rodzaju
  • mleko od każdego zwierzęcia
  • zupa miso
  • cebula
  • papaja (nieznacznie)
  • groszek
  • orzeszki ziemne
  • ananas (nieznacznie)
  • rzodkiewki
  • brukiew
  • kapusta kiszona
  • szalotka
  • kwaśna śmietana
  • ser sojowy
  • mleko sojowe
  • szpinak
  • łuskany groch
  • tempeh
  • tofu
  • rzepa
  • kurkuma (choć nie jest bogata w tiole, to podnosi poziomy tioli)
  • serwatka
  • wyciąg z drożdży
  • gryka, kasza gryczana

Dodatkowo mięso jest również bogate w siarkę ale większość osób toleruje je z uwagi na niskie poziomy tioli i zależy to od indywidualnej wrażliwości. Jeśli musisz ograniczać mięso, powinieneś suplementowa niektóre aminokwasy, szczególnie glutaminę która leczy śluzówkę jelita.

Suplementy wysokotiolowe

  • ALA (kwas alfa-liponowy). Oczywiście niezbędny do chelatacji, niezaleznie od tego czy tolerujemy siarke czy nie, jednak zawsze TRZEBA uzywać go w odpowiedni sposób wg half-life (okresu półtrwania), wg protokolu detoksykacyjnego Andiego Cutlera. Jednak jeśli jesteś osobą wrażliwą na siarkę, być może będziesz tolerować na początku tylko małe ilości ALA, więc od takich dawek należy zacząć. Nie zawsze jednak tak się dzieje. Proszę również nie przyjmować ALA podczas próby wykluczenia żywności siarkowej.
  • bromelaina i papaina (enzymy trawienne, w zamian uzywac enzymow pochodzenia trawiennego)
  • chlorella,
  • cysteina
  • acidophilus, którego źródłem był nabiał
  • DMSO,
  • wyciągi z pokarmów wysokosiarkowych,
  • glutation,
  • NAC,
  • MSM,
  • Metionina (zmienia się w cysteinę)
  • Kurkuma również dobrze podnosi poziomy tioli.

Suplementy bezpieczne i wspierające szlak metabolizmu siarki

  • Molibden w dawce 500 – 1000mcg/dzień.
  • Jeśli masz podwyższoną cysteinę a chcesz ją zamienić na glutation, przyjmuj glutaminę i glicynę w stosunku 2:1 i organizm sobie poradzi.

Lista pokarmów niskotiolowych

  • mleko migdałowe
  • anchois
  • karczochy (francuskie)
  • awokado
  • boczek
  • pędy bambusa
  • jęczmień
  • wołowina
  • wątroby wołowa
  • buraki
  • wyciąg z czarnych jagód
  • brązowy cukier
  • bulgur
  • masło
  • dynia
  • kantalupa
  • kminek
  • karp
  • marchew
  • melon casaba
  • seler
  • ciemne mięso z kurczaka
  • wątróbka z kurczaka
  • cynamon
  • małże
  • kokosy suszone / świeże – “W kokosach nie ma znacznej ilości tioli ani ich prekursorów. Jednak niektóre produkty kokosowe są wzbogacane siarką by zachować kolor biały. Zapoznaj się z etykietką ” - Andy Cutler.
  • olej z wątroby dorsza
  • kolendra (cilantro) – choć jest pożywieniem o niskim poziomie tioli, jest to chelator i może powodować problemy, ponieważ nie może być właściwie dozowana np. jej okres półtrwania jest nieznany. Raczej należy unikać.
  • kukurydza (słodka)
  • olej z nasion bawełny
  • suszone ryby
  • kaczka
  • węgorz
  • bakłażan
  • sos ze sfermentowanych ryb
  • figi
  • flądra
  • dziczyzna
  • żelatyna
  • świeży korzeń imbiru
  • gęś
  • grejpfrut
  • sok z wyciśniętego grejpfruta
  • guawa
  • halibut
  • szynka
  • świeże zioła – tymianek bazylia, rozmaryn
  • miód
  • melon
  • makrela
  • kiwi
  • kumkwat
  • jagnięcina
  • cytryna
  • sałata
  • limonki
  • homar
  • makrela
  • mango
  • majeranek
  • grzyby
  • nie mrożony sok z cytryny
  • owies
  • ośmiornica
  • ostrygi
  • pietruszka
  • pasternak
  • gruszki
  • biały pieprz
  • pepperoni (czasami zawiera dodatki, jak czosnek)
  • persymona (funkcjonuje również pod nazwą hurma)
  • bażanty
  • marynowane ryby
  • gołębie
  • granat
  • wieprzowina
  • wątroba wieprzowa
  • ziemniaki
  • przepiórki
  • królik
  • ryż
  • mleko ryżowe
  • łosoś
  • sól
  • sardynki
  • nasiona – słonecznika, siemienia lnianego, dyni, len
  • kasza manna
  • olej sezamowy, ale ziarna sezamu są bogate w tiole
  • rekin
  • skorupiaki
  • krewetki (świeże)
  • pasta z krewetek
  • ryby wędzone
  • wędzony śledź
  • ślimak
  • oleju sojowy
  • kabaczek, cukinia, rośliny dyniowate
  • żołędzie
  • słodkie ziemniaki
  • pstrąg
  • tuńczyk
  • ciemne mięso indyka
  • białe mięso indyka
  • ocet (biały)
  • kasztany
  • arbuz
  • cukier biały
  • sos Worcestershire
  • yam
  • cukinia

(opracowane na podstawie: http://livingnetwork.co.za/chelationnetwork/food/high-sulfur-sulphur-food-list/)

UWAGA DLA LECZĄCYCH GRZYBICE: Lista pokarmów niskosiarkowych NIE JEST tym samym co lista produktow niskocukrowych. Wiele pożywienia wysokocukrowego jest niskotiolowe – proszę mieć to na uwadze gdy ktoś leczy grzybice. (ze ZARÓWNO cysteina jak i cukry proste karmia grzyba i często nie wystarczy wyeliminować tylko jedno).

Dieta specyficznych węglowodanów (SCD)

Polega na usunięciu z diety wszystkich dwucukrów i wielocukrów, co ma doprowadzić do zmniejszenia ilości grzybów i niekorzystnych bakterii. Oparta jest na  teorii, opisanej w książce Elaine Gottschall “Breaking the Vicious Cycle: Intestinal Health through Diet”, że niektóre osoby potrafią trawić wyłącznie cukry proste, które w zasadzie są wprost przyswajane. Usiłując trawić wielocukry osoby powodują dalsze uszkodzenie jelita.

Nie całkowicie strawione cukry karmią szkodliwe bakterie, co powoduje dalsze uszkodzenie jelit. To błędne koło można zmienić wyłącznie zmianą diety. Wiele dzieci z autyzmem odnotowało poprawę na diecie SCD.

Nourishing Traditions Diet

Dieta oparta jest na książce dr. Westona A Price, który studiował diety prymitywnych kultur. Dieta polega na wyeliminowaniu żywności przetworzonej i skupieniu się na zdrowych tłuszczach, fermentowanym pożywieniu, nieprzetworzonym mięsie i nabiale oraz pożywieniu jak najbardziej bogatym w składniki odżywcze.  Wiele osób łączy to podejście z innymi dietami.

Body Ecology Diet (BED)

Body Ecology Diet (BED) skupia się na różnych pomysłach łączenia pokarmów, balansowania pH, obniżania podaży skrobii i cukrów oraz fermentowania pożywienia.

Oparta jest na idei, iż mikroorganizmy funkcjonują w naturalnej równowadze, której brakuje u osób z autyzmem. Odzyskać ją można poprzez spożywanie fermentowanego pożywienia (głównie warzyw, jogurtów, wody kokosowej), włączenie „dobrych” tłuszczów (oliwa z oliwek i olej lniany) i znaczne ograniczenie spożycia węglowodanów i cukrów.

Dieta niskoszczawianowa

Szczawiany w pokarmie nie są problemem, gdy mikroflora jelit jest sprawna, jeżeli jelito jest przepuszczalne, szczawiany mogą zniszczyć tkanki ciała. Pożywienie wysokoszczawianowe to fasole, ziemniaki, szpinak, jagody i czekolada.

Więcej o tej diecie można przeczytać tutaj.

Dieta Feingold

Ta dieta eliminuje wszystkie sztuczne dodatki fenolowe i nadaje się dla dzieci, które mają silne reakcje na fenole w diecie (nadaktywność, czerwone uszy, głupawki, wybudzanie się w nocy). Niektórzy rodzice włączają enzymy No-Fenol. Pożywienie wysokofenolowe to: pomidory, jabłka, orzeszki ziemne, banany, pomarańcze, kakao, czerwone winogrona i mleko oraz wszystko, co zawiera sztuczne barwniki i dodatki smakowe.

Dieta GAPS (Gut and Psychology Syndrome)

Dieta jest nieco podobna do diety SCD jednak zakłada eliminację nabiału (poza masłem klaryfikowanym, które zawiera w zasadzie sam tłuszcz). Autorka diety – dr Natasha Campbell-McBride podkreśla  ponadto konieczność włączenia do diety dobrych suplementów probiotycznych (polecany jest suplement Bio-Kult), niezbędnych kwasów tłuszczowych, witaminy A, enzymów trawiennych. Wprowadzenie diety dzieli się na kilka etapów:

- wprowadzenie – polega na rozpoczynaniu dnia od wypicia filiżanki wody i podania probiotyku, następnie podaje się: rosoły i zupy domowej roboty, fermentowane warzywa, herbatę imbirową z małą ilością miodu, żółtka jaja, gulasze mięsno-warzywne, masło klaryfikowane

- kolejny etap: dodajemy surowe awokado, jajecznicę na smalcu lub maśle klaryfikowanym, naleśniki z zawartością masła orzechowego, jajek i warzyw np. cukinii

- kolejny etap: dodajemy pieczone i gotowane mięso z dodatkiem oliwy, świeżo wyciskane soki, chleb z mąki z orzechów,

- kolejny etap: dodajemy gotowane jabłko, surowe warzywa (też soki), a ostatecznie też surowe owoce, miód